FANDOM


Przypisy stosowane w artykułach można generalnie podzielić na dwa rodzaje:

  • przypisy ogólne - rozmaite uwagi, których z jakichś powodów nie chcemy zamieścić wprost w tekście podstawowym.
  • odnośniki bibliograficzne - linki (odnośniki) do stron www zawierających źródłową informację, typowe odnośniki literaturowe do książek, gazet i czasopism. Należy je podawać przede wszystkim jako podbudowę źródłową kontrowersyjnych, bądź niepopieranych powszechnie poglądów. Przypisy są także zalecane przy wszelkiego rodzaju cytatach.

Przypisy należy umieszczać w osobnej sekcji, pod sekcją Bibliografia. Ewentualnie, jeśli są to wyłącznie przypisy bibliograficzne można je umieścić wewnątrz tej sekcji.

W artykułach Wikipedii możemy obecnie stosować dwie metody tworzenia przypisów, ale aktualne oprogramowanie wiki uniemożliwia jednoczesne stosowanie (mieszanie) obu metod dla grupowania przypisów w jednej, konkretnej sekcji przypisów. W związku z tym, jeśli stosujemy w danym artykule (jak ten) przypisy ogólne i bibliograficzne, to musimy je tworzyć według dwóch metod.

Metoda 1 (nowa)Edytuj

Przypisy tworzymy przy pomocy specjalnej funkcji obsługującej [1] oprogramowania MediaWiki[2]. Funkcja włączona została w grudniu 2005 r. i powoli staje się rozpoznawalnym standardem na wszystkich projektach Fundacji Wikimedia do przypisów, szczególnie ogólnych. Przykłady użycia znajdują na niniejszej stronie.

Przypis dodaje się za pomocą znacznika ref:

<ref>treść przypisu</ref>

Wszystkie znajdujące się w haśle odnośniki są numerowane i wiązane (linkowane) automatycznie, w kolejności ich występowania w tekście. Przypisy są numerowane, mają też przycisk (link) pozwalający na powrót do miejsca czytania.

Aby przypisy wraz z linkami wyświetliły się w artykule należy napisać

{{Przypisy}}

Treść przypisów pokaże się w miejscu umieszczenia szablonu {{Przypisy}} w postaci liczby umieszczonej w górnym indeksie. Wraz z nią wstawiony zostanie nagłówek sekcji "Przypisy", nie należy więc wpisywać go ręcznie. Szablon przypisów należy umieszczać bezpośrednio pod sekcją bibliografia.

Wielokrotne użycie jednego odnośnikaEdytuj

Jeśli chcemy, aby więcej niż jeden odnośnik[x] kierował do tego samego przypisu, należy mu nadać nazwę. Robi się to przez dodanie do znacznika <ref> parametru "name=nazwa". Pierwsze wystąpienie przypisu[3] powinno mieć formę

<ref name="test">to jest przykład przypisu, do którego odwołuje się kilka odnośników w tekście</ref>

w drugim[3] i kolejnych[3] wystarczy już samo

<ref name="test"/>

(uwaga na ukośnik!). Wszystkie przypisy zostaną ponumerowane automatycznie (przypisy powtarzające się będą miały ten sam numer), a w sekcji z treścią przypisów pojawią się linki do konkretnych wystąpień przypisów.

Przykład praktyczny Edytuj

Zob. działanie w Wikipedia:Przypisy/Krótki przykład.

Kod takiej sekcji:

To<ref>przypis1</ref> są<ref name="przypis_wielokrotny">przypis2</ref>
przypisy<ref name="przypis_wielokrotny"/>. 
Lek X jest dobry dla zdrowia według lekarzy<ref 
name="znana_gazeta">{{cytuj news |imię = |
nazwisko = |autor =Ktoś tam |
współautorzy = |url=http://www.znana_gazeta.com|
tytuł =Lek X jest dobry |praca = |opublikowany = |strony = |
strona = |data = |data dostępu=2099-07-09 |język=polski }}</ref>, 
chociaż pacjenci twierdzą, że nie<ref name="pacjenci">{{cytuj
stronę| url =http://www.pacjenci.niema.com | tytuł =Pacjenci nie
zgadzają się | data dostępu =2099-07-09 | autor =Pacjent Y| 
nazwisko = | imię = | link autor = | współautorzy = | data = | 
rok = | miesiąc = | format = | praca = | opublikowany = | 
stron = | język = | url archiwalny =| data archiwalna =}}</ref>.
 {{Przypisy}}

Przypisy metody 1Edytuj

  1. Ævar Arnfjörð Bjarmason, Meta:Cite/Cite.php, zob. też Specjalna:Version
  2. http://pl.wikipedia.org/wiki/MediaWiki
  3. 3,0 3,1 3,2 to jest przykład przypisu, do którego odwołuje się kilka odnośników w tekście

Metoda 2 (poprzednia) Edytuj

Metoda ta wypracowana została przed powstaniem rozszerzenia MediaWiki, dlatego można ją nazwać "tradycyjną", spotyka też się jej określenie jako system Footnote3FN3.

Aktualnie odradza się stosowanie metody 2 na rzecz bardziej wydajnej metody 1.

W metodzie tej wstawiamy do tekstu szablon ref:

{{ref|numer lub inny symbol}}

co da taki efekt x. Następnie w sekcji np. Przypisy należy (ręcznie, nie ma w tej metodzie półautomatyzmu) umieścić zgodnie z wariantem I lub II (patrz dalej sekcję Zalecenia...) szablon note :

{{note|x}} Tekst przypisu oznaczonego jako "x"

Uwaga: nie wolno jako znaków odnośnika stosować symboli: "*", "?", "/" "\" i "!".

Metoda ta, podobnie jak poprzednia omawiana odsyła po kliknięciu automatycznie do listy przypisów, a z listy można przez kliknięcie wrócić do miejsca w tekście, w którym znajduje się odnośnik.

Wariant I Edytuj

x  Tekst przypisu oznaczonego jako "x"

Wariant II Edytuj

  • x  Tekst przypisu oznaczonego jako "x"

Bibliografia metody 2Edytuj

FN3  Opis metody Footnote3

Wady i zalety obu metod Edytuj

  • Metoda 1 - ze znacznikiem ref i szablonem {{Przypisy}} - automatycznie numeruje odnośniki i tworzy ich listę, dzięki czemu nie trzeba samemu tej numeracji i listy pilnować. Jeśli jednak do danych odnośników odwołujemy się w tekście wielokrotnie, to będziemy musieli ponadawać im nazwy własne i pamiętać o konsekwentnym używaniu ich w tekście. Jeśli stosujemy jeden odnośnik w wielu miejscach tekstu, w przypisach zrobi się bardzo długi i niezbyt zrozumiały dla ludzi wpis, który może wychodzić nawet poza ekran. Metoda ta nie daje też możliwości stosowania symboli przy odnośnikach - zastosowanie mają tylko liczby. Inna wada, to nienaturalna konieczność umieszczania tekstów przypisów przy tekście głównym. Ewentualna poprawa tekstu przypisu wymaga odnalezienia go później w tekście, podczas gdy przy metodzie drugiej mamy wszystkie przypisy w jednym miejscu.
  • Metoda 2 - z szablonem {{ref}}, i {{note}} - również pozwala na odwoływanie do jednego odnośnika wiele razy, jednak w przypadku wielokrotnych odwołań nie jest możliwy automatyczny powrót do miejsca czytania. Tekst odnośnika można podawać np. po każdej sekcji artykułu, a nie tylko w jednym jego miejscu. Lista odnośników nie tworzy się sama i trzeba pilnować jej numeracji. W przeciwieństwie do metody pierwszej, tu odnośniki trzeba zawsze nazywać ręcznie; można jednak stosować nie tylko liczby, ale także inne - z pewnymi wyjątkami - symbole.

Zalecenie dla sekcji PrzypisyEdytuj

Warto jest dla takiej sekcji stosować znaną typograficzną zasadę, że przypisy mają mniejszy rozmiar czcionki - klasycznie podaje się, że o jeden lub dwa punkty. Można to w przybliżeniu wizualnie uzyskać użyciem znacznika <small>tekst</small>. Nie należy też dla takiej sekcji stosować dodatkowego wypunktowywania jako zbytecznego wobec niezależnego oznaczania przypisów symbolami, w szczególności numerowania. W takim przypadku konieczne jest jednak użycie znacznika końca wiersza (<br>) po każdym przypisie. Sam tytuł sekcji też powinien mieć mniejszą czcionkę, co uzyskamy zagłębiając go o dwa poziomy niżej niż tytuły sekcji głównych - dodając o dwa więcej otaczające tytuł "Przypisy" znaki "=".

Kod takiej sekcji:

 ==== Przypisy ====
 <small>
 {{note|x}}tekst odnośnika<br>
 </small>
 

Uwaga! W przypadku metody 1 czcionka jest pomniejszana automatycznie.

Ukrycie przypisówEdytuj

Niektóre strony posiadają dość rozbudowane przypisy, które mogą przeszkadać czytaniu takich stron. Istnieje możliwość ukrycia przypisów indywidualnie przez użytkownika. Aby to zrobić, należy wpisać na swojej stronie wikipedysty:

[[/monobook.css]]

Spowoduje to utworzenie linku do strony Wikipedysta:Twoja nazwa/monobook.css (dla posiadaczy domyślnej skróki monobook), który następnie należy kliknąć, a w nowo otwartym oknie dodać poniższe trzy wiersze kodu:

sup.reference {display:none;}
ol.references {display:none;}
.refsection {display:none;}

Jeśli monobook.css już istnieje, to należy dodać do niego te trzy ww. wiersze. Zapisanie i odświeżenie monobooka spowoduje ukrycie przypisów na wszystkich stronach danej wikipedii dla danego użytkownika. Aby ponownie móc widzieć przypisy należy usunąć te trzy wiersze z monobook.css i odświeżyć stronę. Operacje można powtarzać. Użytkownikom, szczególnie tym, którzy posiadają dynamiczne IP, zaleca się założenie konta przed utworzeniem monobook.css, aby nie tworzyć go zawsze od nowa.


Bouncywikilogo
Treści społeczności są dostępne na podstawie licencji CC-BY-SA , o ile nie zaznaczono inaczej.